Zamieszczone: 10/10/2023. USG prenatalne to badanie kluczowe dla monitorowania rozwoju dziecka. Dzięki niemu szybko możemy wykryć ewentualne nieprawidłowości. Bardzo ważne jest jego wykonanie w drugim trymestrze ciąży. Jest to tzw. badanie połówkowe. Sprawdź, dlaczego wykonanie tego badania w drugim trymestrze jest tak istotne! Przedstawiamy szczegółowy harmonogram najważniejszych badań w ciąży. Badania wykonywane w okresie ciąży pozwalają w porę wykryć różne nieprawidłowości i im przeciwdziałać. Przez całe 9 miesięcy będziesz musiała wykonać szereg testów, aby sprawdzić, czy dziecko rozwija się prawidłowo i czy ty nie masz problemów Jest to nieinwazyjne badanie obrazowe, które pozwala lekarzowi ocenić rozwój płodu i stan zdrowia przyszłej mamy. W Polskim Towarzystwie Ginekologów i Położników zaleca się wykonywanie trzech badań USG w ciąży – pierwsze z nich przypada właśnie na I trymestr ciąży, a przeprowadza się je najczęściej między 11 a 14 tygodniem. USG genetyczne i test PAPP-A. Badanie prenatalne 11.-14. tydzień ciąży, czyli tak zwane USG genetyczne z testem PAPP-A (testem podwójnym). Jest to pierwsze szczegółowe i według wielu źródeł, najważniejsze USG w ciąży. Może być wykonane dokładnie pomiędzy 11. tygodniem i 1 dniem, a 14. tygodniem i 1 dniem. Ponieważ wiadomo, że Pierwsza wizyta wskazana jest w 7. tygodniu ciąży. Zanim twój maluch pojawi się na świecie, czeka Cię przeprowadzenie wielu badań. Poniżej znajduje się lista badań obowiązkowych oraz zalecanych przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne: Badania do 10. tygodnia ciąży. Obowiązkowe: - grupa krwi i Rh - przeciwciała odpornościowe Kalendarz badań w ciąży. Dowiedz się na jakich etapach ciąży należy wykonać lub powtarzać konkretne badania. Zanotuj je sobie w kalendarzu. Pomiar ciśnienia i masy ciała: Co miesiąc. Morfologia krwi i badanie moczu: Co miesiąc. Poziom glukozy: Na początku ciąży oraz między 24, a 28 tygodniem ciąży. WR: Na początku oraz na Pierwsze badanie USG wykonywane jest w okolicy piątego tygodnia ciąży. Zobacz, co możesz zobaczyć podczas tego badania! Badania pokazują, że wiek matki sprzyja wystąpieniu w ciąży niektórych chorób typowych dla tego okresu, takich jak cukrzyca ciążowa, nadciśnienie indukowane ciążą czy stan przedrzucawkowy. Kobiety po 35. roku życia statystycznie częściej mają też problemy z tarczycą, łożyskiem i mięśniakami, częściej rodzą wcześniaki Twoje Maleństwo bardzo szybko się zmienia. W 9. tygodniu ciąży kończy się okres embrionalny i rozpoczyna się okres płodowy, a zarodek staje się płodem. Twoje Dziecko jest teraz rozmiarów wiśni, ma ok. 2-2,8 cm długości i waży ok. 2 g. 4. Badanie USG w ciąży nie zwiększa ryzyka poronienia lub śmierci noworodka. Nie ma żadnych badań, które dowodziłyby, że USG ma wpływ na poronienie lub urodzenie martwego dziecka ( https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24988838/ ). 5. USG w ciąży nie powoduje autyzmu. yNcBF. Badania wykonywane w okresie ciąży pozwalają w porę wykryć różne nieprawidłowości i im przeciwdziałać. Przez całe 9 miesięcy będziesz musiała wykonać szereg testów, aby sprawdzić, czy dziecko rozwija się prawidłowo i czy ty nie masz problemów zdrowotnych. Podczas każdej wizyty kontrolnej lekarz zważy cię, zmierzy ciśnienie krwi i wykona badanie ginekologiczne. Z gabinetu wyjdziesz także z plikiem skierowań do laboratorium na badania krwi i moczu. Sprawdź, jakie badania obowiązkowe należy wykonać w ciąży i po co. Podajemy też dokładny harmonogram badań z uwzględnieniem tygodni ciąży, w których wykonuje się określone badania. Spis treści: Jakie badania w ciąży Badania w ciąży – kiedy się je wykonuje Kalendarz badań w ciąży Badania w ciąży – lista typów badań ich znaczenie: Badanie krwi w ciąży Badania moczu w ciąży Badanie glukozy w ciąży Test obciążenia glukozą w ciąży Badanie USG w ciąży Dodatkowe badania zalecane w ciąży Bezpłatne badania w ciąży Jakie badania należy wykonać w ciąży? O tym, jakie badania powinna wykonać ciężarna, decyduje ginekolog położnik na podstawie indywidualnych potrzeb i wskazań. Regulują to rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego i rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie standardów organizacyjnych opieki okołoporodowej. Podczas wizyt kontrolnych przyszłą mamę czekają badania podmiotowe (zebranie wywiadu i ocena ryzyka ciąży) oraz przedmiotowe, np. oceniające ciśnienie krwi, przybieranie na wadze, pracę serca płodu i jego ruchy. Przez cała ciążę regularnie wykonuje się również badania krwi i moczu oraz przynajmniej trzy razy – USG płodu. W konkretnych tygodniach przypadają bardziej szczegółowe badania. Badania w ciąży – kiedy się je wykonuje? Poniżej podajemy listę badań obowiązkowych i zalecanych opracowaną przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne. Pogrupowaliśmy je według tygodni, w których należy je wykonać. Do 10 tygodnia ciąży Badania obowiązkowe: grupa krwi i Rh. przeciwciała odpornościowe – np. badanie w kierunku toksoplazmozy morfologia krwi badanie ogólne moczu badanie stężenia glukozy we krwi na czczo VDRL. Badania zalecane do 10 tygodnia ciąży: konsultację u stomatologa badania: HIV, HCV, badanie w kierunku toksoplazmozy (IgG i IgM) badanie w kierunku różyczki. Badania w czasie wizyty u ginekologa: badanie z użyciem wziernika ocena pH wydzieliny pochwy badanie cytologiczne pomiar ciśnienia krwi badanie piersi pomiar wzrostu i masy ciała Na tej podstawie lekarz wstępnie oceni ryzyko związane z ciążą. Dodatkowe informacje: VDRL to test w kierunku kiły. Wykonuje się go na początku ciąży i w 37. tygodniu. Krętek kiły potrafi przenikać przez łożysko i uszkadzać płód. Może też przyczyniać się do poronienia lub śmierci wewnątrzmacicznej płodu. Między 11 a 14 tygodniem ciąży Badania obowiązkowe: pierwsze badanie USG płodu. Badania zalecane: badanie ogólne moczu. test PAPP-A, beta HCG. Badania w trakcie wizyty u ginekologa: badanie z użyciem wziernika ocena pH wydzieliny pochwy pomiar ciśnienia krwi pomiar masy ciała ponowna ocena ryzyka związanego z ciążą. Dodatkowe informacje: Na tym etapie ciąży wykonuje się USG przezpochwowe. Badanie jest w pełni bezpieczne dla ciebie i dla płodu. Podczas badania lekarz sprawdzi, gdzie umiejscowiła się ciąża, czy serce płodu pracuje, sprawdzi stan kosmówki, czyli jednej z błon płodowych, sprawdzi też przezierność karkową płodu, która pozwala wstępnie ocenić ryzyko wystąpienia wad genetycznych. Na podstawie pierwszego USG lekarz określi też wiek ciąży. Między 15 a 20 tygodniem ciąży Badania obowiązkowe: morfologia krwi badanie ogólne moczu przeciwciała anty-Rh. Badania zalecane: badanie w kierunku wad uwarunkowanych genetycznie: test potrójny – beta HCG, Estriol, AFP) Badania podczas wizyty u ginekologa: badanie z użyciem wziernika ocena pH wydzieliny pochwy pomiar ciśnienia krwi pomiar masy ciała ponownie ocenia się ryzyko związane z ciążą. Dodatkowe informacje: Jeśli w badaniu przeciwciał anty-Rh nie stwierdzi się obecności przeciwciał anty-Rh, badanie należy powtórzyć między 28. a 30. tygodniem ciąży. Jeżeli badanie na tym etapie ciąży wykaże obecność przeciwciał anty-Rh, trzeba określić ich rodzaju i poziom, a następnie badanie należy powtarzać przeważnie co 4 tygodnie. Chodzi o to, aby zapobiegać ewentualnym skutkom konfliktu serologicznego. Między 21 a 26 tygodniem ciąży Badania obowiązkowe: badanie stężenia glukozy po doustnym podaniu 75 g glukozy badanie USG badanie ogólne moczu. Badania zalecane: badanie w kierunku toksoplazmozy u kobiet z ujemnym wynikiem w I trymestrze. Badania podczas wizyty u ginekologa: ocenia czynność serca płodu badanie z użyciem wziernika ocena pH wydzieliny pochwy pomiar ciśnienia krwi pomiar masy ciała ponownie ocenia się ryzyko związane z ciążą. Dodatkowe informacje: Test obciążenia glukozą najlepiej zrobić. ok. 24 tygodnia ciąży, składa się on z 4 etapów: Pobranie krwi i określenie poziomu cukru na czczo Wypicie roztworu 75 g glukozy Pobranie krwi i określenie poziomu cukru godzinę po wypiciu roztworu Zmierzenie poziomu cukru 2 godziny po wypiciu glukozy. Jeśli wynik testu obciążenia glukozą potwierdzi cukrzycę ciężarnych, ginekolog skieruje ciężarną do diabetologa. Konieczna będzie dieta, a czasem także podawanie insuliny. Między 27 a 32 tygodniem ciąży Badania obowiązkowe: morfologię krwi badanie ogólne moczu przeciwciała odpornościowe badanie USG. Badania podczas wizyty u ginekologa: ocena czynności serca płodu, badanie z użyciem wziernika, ocena pH wydzieliny pochwy, pomiar ciśnienia krwi pomiar masy ciała ponownie ocenia się ryzyko związane z ciążą. Dodatkowe informacje: Lekarz powinien zaproponować podanie immunoglobuliny anty-D kobietom Rh ujemnym bez przeciwciał anty-D (w 28-30 tygodniu ciąży). W czasie drugiego badania USG lekarz dokładnie obejrzy płód. Na tym etapie można już ocenić rozwój mózgu, sprawdzić, czy narządy dziecka i jego kręgosłup zbudowane są prawidłowo (czy nie ma rozszczepu kręgosłupa) i czy łożysko funkcjonuje tak, jak powinno. Na tym etapie można już sprawdzić płeć dziecka. Na tym etapie warto rozpocząć przygotowania do porodu, połogu, karmienia piersią i rodzicielstwa, dlatego lekarz powinien zapytać o takie przygotowania, np. o udział w szkole rodzenia. Między 33 a 37 tygodniem ciąży Badania obowiązkowe: morfologia krwi badanie ogólne moczu. Badania zalecane: posiew w kierunku paciorkowców β-hemolizujących VDRL, HIV, HCV w grupie kobiet ze zwiększonym ryzykiem populacyjnym lub indywidualnym ryzykiem zakażenia. GBS – posiew z pochwy. Podczas wizyty u ginekologa: badanie położnicze ocenę wymiarów miednicy badanie z użyciem wziernika ocenę pH wydzieliny z pochwy ocenę czynności serca płodu pomiar ciśnienia tętniczego krwi badanie piersi pomiar masy ciała. Dodatkowe informacje: Badania VDRL, HIV i HCV to badanie w kierunku chorób zakaźnych. Ich wykrycie daje możliwość ochrony dziecka. Np. w przypadku HIV ciążę kończy się cesarskim cięciem, a dziecko powinno być karmione mieszankami mlecznymi a nie piersią. Między 38 a 39 tygodniem ciąży Badania obowiązkowe: badanie ogólne moczu. Podczas wizyty u ginekologa: badanie położnicze ocena czynności serca płodu pomiar ciśnienia tętniczego pomiar masy ciała. Po 40 tygodniu ciąży Badania zalecane: badanie ultrasonograficzne z oceną masy płodu oraz regularne wykonywanie badania KTG. Badania podczas wizyty u ginekologa: badanie położnicze ocena czynności serca płodu pomiar ciśnienia tętniczego krwi i ewentualnie pomiar masy ciała. Dodatkowe informacje: KTG to badanie pozwalające ocenić pracę serca dziecka i czynność skurczową macicy, a także sprawdzić, jak dziecko reaguje na skurcze, jeśli akurat podczas badania jakiś wystąpi. Na podstawie badania KTG lekarze oceniają stan płodu i decydują, czy można dać dziecku jeszcze czas, czy poród należy wywołać. Kalendarz badań w ciąży Pilnowanie terminów badań jest istotne dla prawidłowego przebiegu ciąży. Ich kolejność nie jest przypadkowa. Niektóre wystarczy zrobić raz lub dwa, inne powtarza się systematycznie przed każdą wizytą u ginekologa. Regularne analizy krwi i moczu pozwalają wykryć wiele zaburzeń, zanim staną się one niebezpieczne dla ciężarnej i jej dziecka. W razie potrzeby lekarz może zalecić stosowanie diety (np. gdy powodem kłopotów jest cukrzyca) lub leków (jeśli np. stwierdzi rozpoczynającą się anemię). Pobierz i wydrukuj harmonogram badań w ciąży tydzień po tygodniu. Kalendarz badań w ciąży do druku: Badania w ciąży – lista typów badań ich znaczenie Pierwsza wizyta ciążowa powinna przypaść przed upływem 10. tygodnia ciąży. To ważne, by na tym wczesnym etapie ciąży rozpocząć regularne badania. W tym czasie wykonywane jest pierwsze badanie ginekologiczne ciężarnej oraz podstawowa ocena stanu zdrowia. Najważniejsze badania obowiązkowe na początku ciąży: USG. Pierwsze USG można zrobić już między 6. a 8. tygodniem ciąży (sondą przezpochwową). Badanie ma na celu potwierdzenie ciąży, określenie wieku ciążowego zarodka, sprawdzenie, czy jest prawidłowo zagnieżdżony. Jest nieinwazyjne, całkowicie bezpieczne dla dziecka. Badania krwi (morfologia i oznaczenie grupy krwi). Badanie cytologiczne. Lekarz zleci to badanie, jeśli nie robiłaś go przez ostatnie 6 miesięcy. Wymaz z szyjki macicy jest analizowany pod kątem obecności zmian, które nieleczone mogłyby przekształcić się w nowotwór. Pomiar poziomu cukru. Kontrola stomatologiczna. Kobiety w ciąży zgłaszają się na kontrole do lekarza co 4 tygodnie, po 20. tygodniu ciąży – co 3 tygodnie, po 32. tygodniu – co 2 tygodnie, a po 36. tygodniu nawet co tydzień. Oczywiście, jeśli zauważysz jakieś niepokojące objawy, od razu idź do ginekologa. Badania prenatalne w ciąży Innym typem badań są badania genetyczne. Badania prenatalne (oprócz USG) wykonywane są z powodu wskazań (np. wieku ciężarnej lub chorób i zaburzeń w wywiadzie rodzinnym). W tym wypadkach refundowane są przez NFZ. Dostępne są także odpłatne badania prenatalne z krwi. Badania prenatalne w ciąży to USG w tygodniu ciąży to obowiązkowe badanie dla wszystkich ciężarnych, pozwala wykryć nieprawidłowości wskazujące na wady genetyczne. Test PAPP-A to kolejny krok po wzbudzającym wątpliwość badaniu USG. Amniopunkcja to inwazyjne badanie polegające na pobraniu igłą próbki wód płodowych i ich analizie pod kątem wad płodu. Jeśli ciężarna skończyła 35 lat albo w rodzinie zdarzają się wady genetyczne, lekarz może zaproponować dodatkowe badania, które wykluczą chorobę genetyczną dziecka. Ich wykonanie nie jest obowiązkowe, decyzję podejmuje kobieta. Badanie krwi w ciąży Na początku ciąży zapewne wykonasz badanie poziomu hCG, żeby potwierdzić, że spodziewasz się dziecka. Badanie hormonu beta hCG jest wiarygodniejsze od zwykłego testu ciążowego. Potem czeka cię jeszcze wielokrotne pobieranie krwi! Skierowanie na ogólną morfologię w ciąży otrzymasz minimum 5 razy. Do tego dochodzą inne badania diagnostyczne. Parametry krwi, które dokładnie monitoruje się w ciąży – morfologia w ciąży: leukocyty (krwinki białe) erytrocyty (krwinki czerwone) hematokryt (wskaźnik gęstości krwi) hemoglobina (barwnik krwinek czerwonych, przenoszący tlen i dwutlenek węgla) Morfologię w ciąży robi się po to, aby sprawdzić, czy nie grozi ci anemia. Badanie krwi jest bardzo potrzebne, bo łagodna anemia często zdarza się przyszłym mamom. Jej wykrycie pozwala w porę uzupełnić niedobory żelaza (to podstawowy składnik hemoglobiny) i zapobiec wystąpieniu ciężkiej niedokrwistości, która mogłaby zaszkodzić dziecku. Pozostałe badania krwi w ciąży: Badanie grupy krwi w ciąży i Rh w ciąży. Ta analiza jest ważna z dwóch powodów. Po pierwsze, jeśli przytrafi ci się coś złego i konieczne będzie przetaczanie krwi, to nie wystarczy tylko powiedzieć lekarzowi, jaką masz grupę. By wykonać transfuzję, musi on mieć w ręku dokument, który to stuprocentowo potwierdza. Druga ważna sprawa to czynnik Rh. Chodzi o to, by „wyłowić” kobiety z czynnikiem ujemnym (Rh-). Jeśli ich partnerzy mają czynnik dodatni (Rh+), istnieje ryzyko, że w tej lub kolejnej ciąży dojdzie do konfliktu serologicznego i organizm matki będzie produkował przeciwciała przeciwko krwinkom płodu. Ciężarnym z czynnikiem krwi Rh- podaje się wtedy odpowiednio wcześniej przeciwciała (immunoglobulinę anty-D), by uniknąć poważnych powikłań w rozwoju maleństwa. Przeciwciała odpornościowe (anty-Rh) w ciąży. Badanie powinno być wykonywane u wszystkich kobiet – zarówno z czynnikiem Rh+, jak i Rh-, aby umożliwić wczesne rozpoznanie konfliktu serologicznego między mamą a dzieckiem. Wykrycie przeciwciał odpornościowych u kobiety w ciąży nie musi jeszcze oznaczać, że ten konflikt rzeczywiście istnieje. Badanie na HIV w ciąży. Lekarz powinien zaproponować każdej przyszłej mamie badanie wykluczające nosicielstwo wirusa HIV. Przy dodatnim wyniku HIV poród zakończy się cesarką. Podawane są też leki przeciwwirusowe, a dziecko nie powinno być karmione piersią. Badanie HCV w ciąży (wirus żółtaczki typu C). Warto je wykonać, bo choć o zapobieganiu tym chorobom mówi się wiele, liczba zarażonych nie maleje. Przy zakażeniu HCV karmienie naturalne jest możliwe. Test VDRL (kiła). Daje większą pewność niż inny (bardziej popularny) test WR. Oznacza się go na początku ciąży i jeszcze raz około 37. tygodnia. Badanie Hbs w ciąży (wirusowe zapalenie wątroby typu B). Jego poziom świadczy o zakażeniu wirusem HBV wywołującym wirusowe zapalenie wątroby typu B. Przy dodatnim wyniku trzeba zachować ostrożność w czasie porodu, a dziecku podać immunoglobulinę i szczepionkę. Przeciwciała w kierunku toksoplazmozy (igG, igM). Badanie ma wykryć przeciwciała toksoplazmozy. Jeśli posiadasz IgG, to znaczy, że przechodziłaś już tę chorobę i nie musisz się jej obawiać. Natomiast podwyższone przeciwciała IgM są dowodem na świeże (więc groźne) zachorowanie. Badanie w kierunku różyczki (igG, igM). Wirus różyczki może wywoływać zakażenie wewnątrzmaciczne, a nawet poronienie. Ryzyko jest największe na początku ciąży. Oznaczenie przeciwciał pomoże sprawdzić, czy kobieta już chorowała na różyczkę, czy może jest narażona na zakażenie w trakcie ciąży. Badanie TSH (hormon tarczycy). Wychwycenie podwyższonego lub zbyt niskiego stężenia TSH na początku ciąży daje szansę na skuteczne leczenie i lepszy rozwój dziecka. Ważne! Jeśli z poprzednich badań wynika, że nie masz przeciwciał przeciw toksoplazmozie, lekarz zaleci ci w 2. trymestrze wykonanie kolejnego badania, by sprawdzić, czy nie doszło do zarażenia. Badania moczu w ciąży Badania moczu w ciąży powinnaś wykonać co najmniej 6 razy. Wynik badania moczu informuje o stanie ogólnym organizmu, pracy nerek, problemach z wątrobą, podejrzeniu cukrzycy. Pozwala wykluczyć infekcje układu moczowego i wykryć stan przedrzucawkowy. W moczu nie może być białka, cukru, czerwonych i białych krwinek. Badanie USG w ciąży O tym, ile razy będziesz musiała zgłosić się na USG w ciąży, zdecyduje ginekolog – zgodnie ze standardami okołoporodowymi wykonuje się je trzy razy (cztery, jeśli przekroczysz 40. tydzień ciąży). Na badanie ultrasonograficzne z utęsknieniem czeka prawie każda przyszła mama, bo można dzięki niemu zobaczyć dziecko przed porodem. Wykonuje się USG przezpochwowe (zwykle tylko na początku, by stwierdzić ciążę) i zewnętrzne (przez brzuch). Badanie jest w pełni bezpieczne dla ciebie i dla płodu. Co sprawdza się podczas USG w ciąży: pierwsze USG – umiejscowienie ciąży, czynność serca płodu, przewidywany termin porodu, stan kosmówki, z której w przyszłości powstanie łożysko, przezierność karkową płodu; drugie USG – rozwój mózgu, kręgosłupa i narządów wewnętrznych (nerki, serce), płeć dziecka i stan łożyska; trzecie USG – wielkość i ułożenie płodu, stan łożyska, ilość płynu owodniowego. Badanie glukozy w ciąży Na początku ciąży sprawdza się poziom cukru we krwi na czczo. Jeśli wynik wykracza poza normę, lekarz skieruje cię na badanie glukozy w ciąży, aby wykluczyć cukrzycę ciężarnych. Ten test będziesz też musiała wykonać w tygodniu ciąży, bez względu na wynik na czczo. Test obciążenia glukozą w ciąży Wykonuje się na ogół tylko raz, jeśli nie ma podejrzenia cukrzycy. Jeśli wynik testu obciążenia glukozą potwierdzi cukrzycę ciążową, ginekolog skieruje cię do diabetologa. Konieczna będzie dieta, a czasem także podawanie insuliny. Dodatkowe badania zalecane w ciąży Te badania w ciąży warto zrobić: Czystość pochwy. Przez zmiany hormonalne w ciąży jesteś bardziej podatna na infekcje intymne. Aby sprawdzić, czy nie masz bakterii, które mogłyby zagrozić dziecku, pobiera się wymaz z pochwy i ocenia pod względem bakteriologicznym. Wynik będzie wiarygodny, jeśli wymaz pobrano po upływie przynajmniej 48 godzin od ostatniego stosunku i nie w dniu badania ginekologicznego. Cytomegalia w ciąży. Badanie pozwala sprawdzić, czy masz przeciwciała IgG lub IgM, najlepiej wykonać je w III trymestrze ciąży. IgG świadczą o tym, że jesteś odporna na cytomegalię, a przeciwciała IgM mówią o tym, że właśnie jesteś zarażona i możesz zarazić dziecko. To ważna informacja, bo wtedy po porodzie dziecko musi zostać poddane odpowiedniemu leczeniu. Badanie GBS w ciąży. Między tygodniem ciąży wykonuje się posiew z pochwy i odbytu w kierunku paciorkowców typu B. Mogą być obecne w drogach rodnych kobiety, a w czasie porodu istnieje ryzyko zarażenia dziecka. Jeśli wynik będzie pozytywny, w trakcie porodu otrzymasz antybiotyk. Bezpłatne badania w ciąży NFZ gwarantuje kobiecie w ciąży darmowe badania: konsultacje i badania ginekologiczne oraz położnicze cytologię (jeśli nie była wykonywana w ostatnich sześciu miesiącach) badanie piersi badanie dna miednicy pomiar ciśnienia tętniczego pomiar wzrostu, indeksu i masy ciała badania laboratoryjne krwi i moczu W ostatnim trymestrze lekarz powinien także przeprowadzić badanie czynności serca płodu z oceną czynności skurczowej macicy, a także ocenę ruchliwości płodu, badanie KTG, badanie ultrasonograficzne z oceną stanu dziecka, przepływów i wód płodowych. NFZ refunduje także testy prenatalne wszystkim kobietom z tzw. grupy ryzyka. Zobacz też: Jak napisać plan porodu? (PDF do druku) 7 niepokojących objawów w ciąży. O których musi wiedzieć lekarz? Dolegliwości w ciąży trymestr po trymestrze Jakie badania powinna wykonać kobieta w ciąży? Przyszłą mamę czeka wiele testów. Są jednak konieczne i należy wykonywać je regularnie, by sprawdzać stan zdrowia matki i dziecka na bieżąco. Nie należy się ich obawiać - dzięki temu kobieta ma pewność, że ciąża przebiega prawidłowo. Zobacz film: "Wyznaczanie daty porodu" spis treści 1. Badania w czasie ciąży 2. Badania w pierwszym trymestrze ciąży 3. Badania w drugim trymestrze ciąży 4. Badania w trzecim trymestrze ciąży rozwiń 1. Badania w czasie ciąży Jeśli marzysz o macierzyństwie i planujesz w najbliższym czasie zajść w ciążę, powinnaś udać się wcześniej do ginekologa i powiedzieć mu o swoich zamiarach. Lekarz na pewno zleci cytologię, badania krwi i moczu oraz wyleczy ewentualne stany zapalne pochwy i szyjki macicy. Dzięki dobremu przygotowaniu zapewnisz dziecku jak najlepszy start i zadbasz o jego bezpieczeństwo. Nie martw się jednak, jeśli nie byłaś u lekarza, a test ciążowy wskazuje wynik pozytywny. Umów się szybko na wizytę u ginekologa. Lekarz zbada cię, założy kartę ciąży i rozwieje wszelkie wątpliwości. Dostaniesz skierowania na różne badania. Niektóre będziesz powtarzać co miesiąc, inne odbędą się tylko raz. W ciąży należy przestrzegać terminów badań. Są one po to, aby w porę dostrzec ewentualne nieprawidłowości, które mogłyby zaszkodzić rozwojowi płodu. W przypadku niektórych dolegliwości ciążowych lekarz może zlecić stosowanie diety, np. przy cukrzycy ciężarnych. Czasami konieczne jest zażywanie leków, np. w przypadku stwierdzenia anemii. 2. Badania w pierwszym trymestrze ciąży Morfologia krwi – to badanie w ciąży wykonuje się co miesiąc. Liczba czerwonych krwinek poniżej 3,8 tysięcy/mm³ może wskazywać na anemię. Liczba białych krwinek powyżej 10 tysięcy/mm³ sugeruje infekcję, a poniżej 4 tysięcy/mm³ oznacza chorobę hematologiczną. Norma poziomu hemoglobiny to 11–14 g na 100 ml. Oznaczenie poziomu glukozy na czczo – norma wynosi 120 mg/dL. Wynik wyższy może świadczyć o cukrzycy w ciąży. WR – badanie na nosicielstwo kiły, bardzo ważne ze względu na duże niebezpieczeństwo dla dziecka w przypadku zakażenia od matki. Wynik dodatni oznacza konieczność podjęcia leczenia pod nadzorem wenerologa. Badanie grupy krwi i oznaczenie czynnika Rh – konieczne w celu zbadania ryzyka konfliktu serologicznego (jeśli kobieta ma czynnik Rh-, a mężczyzna Rh+). W razie konfliktu grup krwi dziecku podczas porodu podawane są przeciwciała. Badanie przeciwciał w kierunku toksoplazmozy – wykonywane, gdy kobieta nie zrobiła tego badania przed ciążą. Niebezpieczne dla dziecka jest tylko zachorowanie w ciąży. Badanie przeciwciał w kierunku cytomegalii – wirus cytomegalii nie jest groźny dla matki, ale może przenikać przez łożysko i zagrażać dziecku. Wczesne wykrycie umożliwia podjęcie leczenia noworodka tuż po porodzie. Badanie ogólne moczu – informuje o stanie zdrowia organizmu i wskazuje na istnienie bądź brak zakażeń układu moczowego. W moczu nie powinno być białka, cukru, białych i czerwonych krwinek. Cytologia – badanie jest zlecane, gdy kobieta nie wykonywała go w ciągu ostatniego roku. Ciśnienie krwi – sprawdzane podczas każdej wizyty u lekarza. Najlepiej, gdy ciśnienie krwi nie przekracza normy w ciąży, czyli 140/90 mmHg. Badania w pierwszym trymestrze ciąży mówią o stanie zdrowia ciężarnej na samym początku rozwoju ciąży. Jeśli wystąpią nieprawidłowości, lekarz zleca wykonanie dodatkowych badań, podejmuje leczenie lub kieruje kobietę do innego specjalisty. 3. Badania w drugim trymestrze ciąży Morfologia krwi – badanie nadal robi się co miesiąc. Badanie ogólne moczu – wykonywane co miesiąc. W moczu nie może być białka, cukru, białych ciałek krwi (leukocytów) i czerwonych krwinek (erytrocytów). Test obciążenia glukozą – wykonywany około 25. tygodnia ciąży, by wykluczyć tzw. cukrzycę ciężarnych. Istnienie cukrzycy w ciąży musi być konsultowane z diabetologiem. Konieczne jest stosowanie diety, a czasem również przyjmowanie insuliny. Ciśnienie krwi – sprawdzane co miesiąc. Nie powinno przekraczać 140/90 mmHg. Wyższe może świadczyć o nadciśnieniu lub zatruciu ciążowym. Jeśli z badania na toksoplazmozę w pierwszym trymestrze wynika, że kobieta nie ma przeciwciał, lekarz zleca w drugim trymestrze ciąży powtórne skontrolowanie ich poziomu, by sprawdzić, czy nie doszło do zarażenia. 4. Badania w trzecim trymestrze ciąży Morfologia krwi – niezmiennie wykonywana co miesiąc. Badanie ogólne moczu – niezmiennie wykonywane co miesiąc. Badanie na WZW typu B – wynik dodatni oznacza, że należy zachować ostrożność podczas porodu. Dziecko zaraz po urodzeniu będzie miało wykonane badanie na obecność wirusa żółtaczki typu B. WR – badanie w celu sprawdzenia obecności lub braku zakażenia kiłą. Posiew z pochwy – badanie wykonywane w kierunku paciorkowców typu B, które mogą istnieć w drogach rodnych i mogą zarazić dziecko w czasie porodu. Wynik pozytywny wskazuje na konieczność podania ciężarnej antybiotyku. Jeśli poprzednie badania na toksoplazmozę mówią o braku przeciwciał przeciwko tej chorobie, lekarz zleca w trzecim trymestrze ciąży wykonanie kolejnego badania, by sprawdzić, czy nie doszło do zakażenia. Jeśli kobieta w ciąży ma więcej niż 35 lat lub w jej rodzinie zdarzają się choroby genetyczne, lekarz może zaproponować dodatkowo badania prenatalne. Ich wykonanie nie jest obowiązkowe, zależy od decyzji przyszłych rodziców. Istnieją również badania, za pomocą których można podglądać i podsłuchiwać rozwijające się w łonie dziecko. Są to: badanie USG oraz badanie KTG. Pierwsze badanie USG można zrobić już między 6. a 8. tygodniem ciąży sondą przezpochwową. Ma ono na celu potwierdzenie ciąży, określenie wieku ciążowego zarodka i sprawdzenie miejsca jego zagnieżdżenia się. Generalnie wykonanie USG w ciąży zaleca się trzykrotnie: około 12., 20. oraz 32. tygodnia ciąży. Jest to badanie nieinwazyjne, całkowicie bezpieczne dla dziecka. Badanie KTG sprawdza pracę serca płodu i czynność skurczową macicy. Po raz pierwszy wykonuje się je około 38. tygodnia ciąży. Może być powtarzane aż do czasu porodu, a także robione w jego trakcie. polecamy Według zaleceń Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w prawidłowej ciąży należy wykonać trzy badania USG. Wyjaśniamy, kiedy trzeba zrobić USG w ciąży i dlaczego to badanie jest tak ważne, a także w jakich sytuacjach wskazane są dodatkowe badania ultrasonograficzne w ciąży. Sprawdźcie koniecznie jak czytać wyniki badań USG w ciąży! Badania ultrasonograficzne są przeprowadzane przynajmniej trzykrotnie u każdej kobiety w ciąży. Celem badań USG w ciąży jest rozpoznanie wszelkich nieprawidłowości w rozwoju płodu. Gdy lekarz wykryje chorobę lub wadę płodu, powinien skierować cię do ośrodka referencyjnego, w którym przeprowadzona zostanie dokładna diagnostyka. A gdy wada jest bardzo poważna i nieuleczalna – pozostawić ci decyzję, czy chcesz kontynuować ciążę. Według Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w prawidłowej ciąży należy wykonać 3 badania USG. Zakres każdego z nich jest różny. Oprócz tego przeprowadza się również inne badania w ciąży, w zależności od sytuacji zdrowotnej kobiety, ale też praktyki przyjętej przez lekarza prowadzącego ciążę. Ważna informacja: w chwili obecnej nie istnieją żadne badania, których wyniki sugerowałyby, że USG w ciąży wpływa niekorzystnie na rozwój płodu. Zobacz też: Reality-show prosto z brzuszka - jakie korzyści daje USG 4D i ile kosztuje? Spis treściJak się przygotować do badania USG?USG w ciąży przed 10. tygodniem ciążyCo mówią wyniki badania USG przed 10. tygodniem ciąży?Pierwsze obowiązkowe USG w ciąży - między 11. a 14. tygodniem ciążyCo jest oceniane podczas USG genetycznego w ciąży?Co mówią wyniki badania USG genetycznego w ciąży?Słowniczek skrótów badania USG w ciąży:USG połówkowe - drugie obowiązkowe USG w ciąży - między 18. a 23. tygodniem ciążyCo jest oceniane podczas połówkowego badania USG?Co mówią wyniki połówkowego USG w ciąży?Trzecie obowiązkowe USG w ciąży - między 28. a 32. tygodniem ciąży Wszystko o badaniu USG 3D Jak się przygotować do badania USG? W przypadku badania USG w ciąży zaleca się opróżnienie pęcherza moczowego przed wejściem do gabinetu. Lepiej też zrezygnować tego dnia z kremów i preparatów stosowanych na skórę brzucha, mogących ograniczać penetrację wiązki ultradźwięków. USG w ciąży przed 10. tygodniem ciąży Badanie USG przed 10. tygodniem ciąży powinno potwierdzić czy doszło do zapłodnienia. Tego badania USG nie ma w standardzie opieki okołoporodowej, ale jest standardem w wielu gabinetach ginekologicznych, zwłaszcza prywatnych. Rekomenduje je również Sekcja Ultrasonografii PTG. Jest to pierwsze badanie USG, wykonywane podczas jednej z pierwszych wizyt u ginekologa po dodatnim wyniku testu ciążowego. Pierwsze badanie USG w ciąży powinno być wykonywane sondą dopochwową (wcześniej należy opróżnić pęcherz). Badanie USG przed 10. tygodniem ciąży nie jest refundowane, zwykle wchodzi w koszt wizyty u lekarza prowadzącego prywatną praktykę. Cel badania USG: potwierdzenie ciąży oraz jej lokalizacji – czy jest prawidłowa (wewnątrzmaciczna), czy nie. Co dokładnie jest oceniane podczas badania USG przed 10. tygodniem ciąży? uwidocznienie i lokalizacja jaja płodowego – na tej podstawie stwierdza się ciążę wewnątrzmaciczną i wyklucza ciążę pozamaciczną pęcherzyk ciążowy – jego obecność (pomiar), położenie w jamie macicy, liczba pęcherzyków ciążowych i ich kształt zarodek – jego obecność, pomiar długości, obecność czynności serca liczba zarodków, kosmówek i owodni pęcherzyk żółtkowy – obecność (tak/nie), opis ewentualnych nieprawidłowości narząd rodny – macica wraz z szyjką (kształt, budowa, wady, mięśniaki itp.), wielkość (prawidłowa, powiększona), lokalizacja i budowa przydatków. Co mówią wyniki badania USG przed 10. tygodniem ciąży? Badanie badania USG przed 10. tygodniem ciąży ocenia, czy doszło do ciąży i czy jest ona prawidłowo umiejscowiona (ciąża pozamaciczna musi zostać usunięta, bo stanowi zagrożenie dla życia kobiety). Pierwsze obowiązkowe USG w ciąży - między 11. a 14. tygodniem ciąży Pierwsze badanie USG powinno zostać wykonane przed upływem 13. tygodnia i 6. dnia ciąży. Warunkiem jest też odpowiednia długość ciemieniowo-siedzeniowa płodu – musi ona wynosić od 45 do 84 mm. Badanie nazywane jest potocznie „USG genetycznym” i powinno być wykonane w każdej ciąży. Jest refundowane, jeśli skierowanie wystawia lekarz, który ma umowę z NFZ (bez refundacji kosztuje ok. 250 zł). Cel badania USG genetycznego: wstępna ocena wszystkich narządów płodu, ocena ryzyka wystąpienia u płodu najczęstszych chorób będących skutkiem wad chromosomalnych (zespoły Downa, Edwardsa i Pataua) oraz ocena wieku ciążowego. Każda nieprawidłowość lub wątpliwość powinna stanowić wskazanie do badania płodu w ośrodku referencyjnym. Co jest oceniane podczas USG genetycznego w ciąży? Wiek ciąży – można go ocenić z dokładnością do 7–10 dni. Jest to ważne, gdy masz nieregularne miesiączki, bo wtedy wiek obliczony na podstawie daty ostatniej miesiączki jest niedokładny. Budowa zewnętrzna i anatomiczna płodu. Podczas badania USG oglądane są: głowa, tułów, kończyny dolne i górne, mierzona jest długość ciemieniowo-siedzeniowa (CRL), czyli długość maluszka od czubka głowy do pośladków. Oceniane są narządy wewnętrzne: mózg, żołądek, pęcherz moczowy, kręgosłup, serce. Ocena serca obejmuje jego budowę, lokalizację, częstość bicia (w tym okresie ciąży wynosi 150–170 uderzeń na minutę). Parametrem mogącym świadczyć o zwiększonym ryzyku najczęstszych aberracji chromosomowych jest tzw. przezierność fałdu karkowego (NT). Jest to zbiorniczek płynu na karku, który występuje u każdego dziecka w tym okresie rozwoju. Zwykle szerokość tego zbiorniczka wynosi 1–3 mm, duża ilość płynu (powyżej 2,5 mm) może wskazywać – ale nie musi – na chorobę. Szczególnie wyraźną zależność znaleziono tu z zespołem Downa, ale istnieje też związek np. z chorobami serca. Czasami oceniane są również: obecność kości nosowej (NB) – jej brak jest charakterystyczny dla dzieci z zespołem Downa przepływ krwi w przewodzie żylnym (DV); nieprawidłowy przepływ jest charakterystyczny dla dzieci z wadami serca i zespołami genetycznymi. Co mówią wyniki badania USG genetycznego w ciąży? USG I trymestru przede wszystkim ma wykryć anomalie w budowie płodu. Ale jest też ważnym elementem badań przesiewowych w kierunku wad genetycznych – obok USG są to badania biochemiczne krwi matki (poziom wolnej podjednostki hormonu hCG i hormonu PAPP-A). Na podstawie USG i badań krwi, a także wieku matki, i korzystając ze specjalnego programu komputerowego, lekarz określa liczbowe ryzyko chorób genetycznych (jeśli ma certyfikat Fundacji Medycyny Płodowej), np. wynik 1/1500 oznacza, że jedna na 1500 kobiet (w tym samym wieku, o takim samym obrazie USG i podobnych parametrach biochemicznych) może urodzić dziecko chore. Ryzyko uważa się za podwyższone, jeśli jest wyższe niż 1/300. Uwaga: obecnie za najlepszy czas na testy biochemiczne krwi uważa się 9.–10. tydzień ciąży, a więc należy je zrobić wcześniej niż USG. Zobacz też: Jak odczytać wyniki badań moczu i krwi w ciąży? W przypadku badania USG w ciąży zaleca się opróżnienie pęcherza moczowego przed wejściem do gabinetu. Lepiej też zrezygnować tego dnia z kremów i preparatów stosowanych na skórę brzucha, mogących ograniczać penetrację wiązki ultradźwięków. Słowniczek skrótów badania USG w ciąży: CRL – długość ciemieniowo-siedzeniowa FHR – częstość bicia serca płodu NT – przezierność fałdu karkowego NB – kość nosowa DV – przepływ w przewodzie żylnym BPD – wymiar poprzeczny główki HC – obwód główki AC – obwód brzuszka FL – długość kości udowej EFW – szacowana masa płodu USG połówkowe - drugie obowiązkowe USG w ciąży - między 18. a 23. tygodniem ciąży To kolejne obowiązkowe badanie USG w ciąży (tzw. USG połówkowe), które powinna mieć wykonane każda ciężarna. Cel badania USG: szczegółowa ocena anatomii płodu pod kątem występowania wad wrodzonych oraz określenie masy płodu. Co jest oceniane podczas połówkowego badania USG? Ocenie podlegają głowa: czaszka, mózg, twarz (np. diagnostyka rozszczepu górnej wargi); szyja; klatka piersiowa: żebra, płuca, serce (diagnostyka wad serca); jama brzuszna: żołądek, jelita, nerki, pęcherz moczowy; kręgosłup, kości długie dłoni i stóp; płeć dziecka. Poza budową płodu ocenia się: położenie łożyska, ilość płynu owodniowego, szyjkę macicy. Co mówią wyniki połówkowego USG w ciąży? Badanie daje odpowiedzi na wiele pytań: czy dziecko rośnie harmonijnie i nie ma wad anatomicznych, czy nie ma wielo- lub małowodzia, czy szyjka macicy nie rozwiera się przedwcześnie. Trzecie obowiązkowe USG w ciąży - między 28. a 32. tygodniem ciąży Trzecie z badań USG w ciąży standardowo wykonywane jest u wszystkich ciężarnych w 3 trymestrze ciąży czyli między 28. a 32. tygodniem ciąży. Cel badania USG: ocena rozwoju płodu oraz jego położenia. Co jest oceniane podczas trzeciego USG w ciąży? Podczas tego badania ocenia się to samo, co w badaniu przeprowadzonym w 18.–22. tygodniu ciąży, a więc: budowę anatomiczną płodu, położenie łożyska w stosunku do ujścia szyjki macicy, ilość płynu owodniowego, stan szyjki macicy. Dodatkowo lekarz obserwuje położenie dziecka, czyli jaką pozycję przyjęło ono w macicy – jest to istotne ze względu na rodzaj porodu (położenie może jeszcze ulec zmianie). Co mówią wyniki trzeciego USG w ciąży? Wyniki trzeciego USG w ciąży dostarczają informacji, w jakim stanie jest dziecko i czy nie dzieje się z nim nic niepokojącego, a także czy nie ma przodującego łożyska. Jeśli chodzi o masę płodu i wiek ciąży, wyniki są mało dokładne – im większe dziecko, tym większa niedokładność. miesięcznik "M jak mama" Agnieszka Roszkowska, konsultacja tekstu: dr n. med. Krzysztof Maj, ginekolog położnik, specjalista USG, szpital przy ul. Inflanckiej w Warszawie